//////

Kształtowanie zainteresowań

RODZAJ INFORMACJI

Okazuje się, że ten rodzaj informacji w większym stopniu, niż informacje dotyczące sposobów działania, uniezależniają czło­wieka od bezpośredniego wpływu aktualnych bodźców. „Je­śli […] celami szczególnie pożądanymi są: odporność na prze­szkody, zdolność do samokorygowania oraz zdolność posłu­giwania się operacjami wyselekcjonowanymi z punktu widze­nia spójności ich rezultatów, należy oprzeć przygotowania na wiadomościach dotyczących wyniku czynności”.W pracy wychowawcy odporność na przeszkody odgrywa specjalną rolę. Wpływ kształtującej się osobowości dziecka, inne konkurencyjne oddziaływania wychowawcze (np. domu rodzinnego czy grupy rówieśniczej) oraz wpływ zewnętrznych, nieraz niezależnych od wychowawcy, warunków obiektyw­nych sprawiają, że często pedagog reorganizuje sposoby swego działania przystosowując je do wyniku przewidywanego, ja­kim jest projekt osobowości stanowiący cel wychowawczy.

REZULTATY BADAŃ

Rezultaty badań M. Materskiej preferujące informacje o   wyniku nie przekreślają znaczenia informacji o sposobach działania, które także są ważne w efektywnej działalności, ale spełniają inną funkcję. W naszych rozważaniach znajomość wyniku to dobre po­znanie struktury psychologicznej kształtowanej właściwości w tym przypadku struktury zainteresowań. Dlatego ana­liza pojęcia „zainteresowanie” ma w książce przeznaczonej dla nauczycieli szczególne znaczenie. Jeszcze inny argument przemawiający za ważnością dobrej znajomości pojęć psychologicznych, odgrywających istotną rolę w wychowaniu, przytacza D. E. Super stwierdzając la­pidarnie, że „aby mierzyć, trzeba dobrze definiować,, mie­rząc zaś, precyzuje się definicje”. W toku pracy pedagogicznej określenie celów wychowaw­czych w stosunku do dzieci i młodzieży oraz śledzenie efek­tów własnych działań wymaga umiejętności dobrego rozpo­znania interesujących nas właściwości wychowanków, oceny ich dojrzałości i rozwoju.

MIARA ZAINTERESOWAŃ

Chociaż wychowawca „nie mierzy” zainteresowań (jak i innych indywidualnych cech dzieci i mło­dzieży) w dosłownym — fachowym — tego słowa rozumieniu poprzez użycie odpowiednich narzędzi pomiaru (właściwe testy), to za pośrednictwem obserwacji, rozmów i analizy wytworów powinien dobrze je poznać i umieć scharakteryzo­wać na użytek swych działań, jak i formułowanych ocen czy wskazań, np. w związku z podejmowaniem decyzji zawodo­wej. I dla tych więc celów rozpoznawczych wniknięcie w strukturę zainteresowań poprzez analizę ich definicji ma du­że znaczenie.

ANALIZA POJĘCIA ZAINTERESOWANIE

Opisowe definicje zainteresowań. Istotą życia i funkcjonowania człowieka jest utrzymywanie równowagi między nim a otaczającym go środowiskiem. Jest to proces dynamiczny, dwustronny. Z jednej strony świat pobudza człowieka do działania, z drugiej — człowiek swą działalno­ścią wpływa na otoczenie. Z jednej strony środowisko zaspo­kaja potrzeby człowieka, z drugiej — człowiek działając w nim odkrywa w sobie i rozwija nowe potrzeby.’ Dla definicji zja­wisk i procesów psychicznych charakterystyczne jest wyra­żanie w różnorodny sposób tej właśnie myśli o interakcji czło­wieka z otaczającym światem. Podobnie dzieje się z większością definicji zainteresowań. I tak Edouard Claparede twierdzi, że „termin «zaintereso­wanie)) wyraża […] stosunek wzajemnych odpowiedniości między przedmiotem i podmiotem. Sam przez się nigdy przed­miot nie jest interesujący.

CO TO JEST ZAINTERESOWANIE?

Zainteresowanie […] to potrzeba podmiotu, który dąży do jej zaspokojenia”A. Smirnow określa zainteresowanie jako „[…] specy­ficzne nastawienie poznawcze człowieka na przedmioty i zjawiska rzeczywistości”, rozumiejąc przez nastawienie gotowość do spostrzegania przedmiotów w zależności od stanu podmiotu (zadań, które wykonuje, uprzednich spo­strzeżeń itp.).U wielu-autorów w definicjach zainteresowań pojawia się pojęcie uwagi. I tak Stefan Baley definiuje zainteresowanie jako fakt polegający na tyifi, że ,,[…] uwaga mimo woli za­trzymuje się na pewnych przedmiotach […]”  Podobnie de­finiują zainteresowanie H. B. English i A. C. English, twier­dząc, że mimo niepełnej jasności tego pojęcia jest to jakaś postawa uwagi, skłonność do selektywnego ukierunkowania uwagi.